V-deild

Almennt

Hér á eftir er fjallað um réttindin út frá því að eignir V-deildar standi ávallt undir réttindum og kostnaði og ekkert umfram það. Ef ávöxtun eigna sjóðsins er mikil njóta greiðandi sjóðfélagar þess í formi aukaiðgjalds en þeir sem eru byrjaðir að taka lífeyri njóta þess í formi hækkaðra lífeyrisgreiðslna. Á sama hátt ber sjóðnum að skerða réttindi ef eignir duga ekki fyrir skuldbindingum.

V-deildin er aldursbundin deild og því hentug fyrir yngri sjóðfélaga. Iðgjald sjóðfélaga og launagreiðanda í V-deild ræðst af kjara- eða ráðningarsamningi en lágmarksiðgjald er 12%. Réttindi sjóðfélagans ráðast af innborguðum iðgjöldum og ávöxtun þeirra. Öflun réttinda er því háð aldri. Fyrir sama iðgjald aflar 25 ára sjóðfélagi sér þannig meiri réttinda en sá sem er 55 ára. V-deildin er því hiklaust góður kostur fyrir ungt fólk og þá sem sjá sér hag í valfrelsi við samsetningu réttinda.

Auk ellilífeyrisréttinda eru eftirfarandi lífeyrisréttindi fyrir hendi:

Örorkulífeyrisréttur
Makalífeyrisréttur
Barnalífeyrisréttur

Sjóðfélagi hefur um þrjá kosti að velja varðandi iðgjald:

Nota allt iðgjaldið, 15,5% , í grunnréttindi, þ.e. elli-, örorku-, maka- og barnalífeyri.
Nota iðgjald umfram lágmarksiðgjald, þ.e. allt að 5,5% til að auka sérstaklega einhverja þætti grunnréttinda og/eða séreignar.
Setja allt umframiðgjaldið í S-deildina og mynda þannig séreignarsjóð.

Allir sem fá greidd laun eða þóknanir frá sveitarfélagi eða stofnun sveitarfélags geta gerst sjóðfélagar í V-deild. Sama gildir um þá sem ekki hafa skylduaðild að tilteknum lífeyrissjóði samkvæmt lögum og/eða kjarasamningum.

Ellilífeyrir

Ellilífeyrisréttur ræðst af innborguðum iðgjöldum og ávöxtun þeirra. Hann er reiknaður skv. tryggingafræðilegri töflu sem sýnir upphæð mánaðarlegs lífeyris fyrir hvert 10 þúsund króna iðgjald sem greitt er miðað við aldur greiðanda. Ávinnsla réttinda er háð aldri. Þannig fengi 25 ára greiðandi fyrir hvert 10.000 kr í iðgjald á ári kr. 2.445 en 64 ára fengi kr. 725. Réttur fyrir iðgjöld hvers árs er geymdur verðtryggður hjá sjóðnum. Miðað er við að taka lífeyris hefjist við 65 ára aldur. Sjóðfélagi getur þó byrjað allt frá 60 ára aldri. Því fyrr sem taka lífeyris hefst fyrir 65 ára aldur, þeim mun meiri er skerðingin. Á sama hátt getur sjóðfélagi aukið lífeyrisrétt sinn fyrir hvern mánuð sem hann frestar töku lífeyris fram yfir 65 ára aldurinn.

Dæmi: Þú byrjar 25 ára að greiða til V-deildar LSS og greiðir af 100.000 kr. mánaðarlaunum í 40 ár uns þú ferð á eftirlaun 65 ára.
Mánaðarlegur ellilífeyrir til æviloka verður 86.530 krónur, miðað við 3,5% ávöxtun sjóðsins. En 115.832 krónur miðað við 4,5% ávöxtun.

Örorkulífeyrir

Rétt til örorkulífeyris á sá sjóðfélagi sem þarf að minnka við sig vinnu vegna örorku:
ef örorka hans er metin a.m.k. 40%,
ef hann hefur greitt lágmarksiðgjald til sjóðsins
ef hann hefur orðið fyrir tekjuskerðingu vegna örorkunnar
ef ekki er hægt að rekja örorkuna beinlínis til hans sjálfs s.s. til misnotkunar áfengis eða lyfja.

Rétturinn miðast fyrstu 5 árin við vanhæfni til að gegna sama starfi áfram en eftir það skal úrskurða örorkuhlutfall að nýju og þá er miðað við vanhæfni til að gegna almennum störfum. Upphæð örorkulífeyris tekur, eins og ellilífeyrir, mið af iðgjöldum og örorkuhlutfalli sjóðfélaga en þó með þeim hætti að hafi sjóðfélagi greitt lágmarksiðgjald í a.m.k. 3 ár fyrir orkumissinn, þá fær hann viðbót við örorkulífeyri sem nemur þeim réttindum sem árlegt meðaltal iðgjalda þessara þriggja ára gæfi samkvæmt tryggingafræðilegri töflu væri það greitt þau ár er vantar á 65 ára aldur hans eða hlutfallslega ef starfsorkumissirinn er á bilinu 40%-99%. Breytt starfsorka eftir þetta getur leitt til endurmats á réttindum.

Dæmi: Sjóðfélagi byrjar 29 ára að greiða í V-deild, fyrst af 100.00 kr. mánaðarlaunum sem hækka árlega um 1,5% uns hann verður fyrir 100 % örorku 55 ára. Mánaðarlegur ellilífeyrir hans myndi þá nema kr.70.097 en þar til viðbótar fengi hann framreikning til 65 ára aldurs sem myndi hækka lífeyrinn um kr. 18.097 á mánuði. Hann fengi þess vegna kr. 88.194 í mánaðarlegan örorkulífeyri.

Makalífeyrir

Ef sjóðfélagi, sem greitt hefur lágmarksiðgjald deyr, á maki hans rétt á lífeyri sem nemur hálfum ellilífeyrisrétti sjóðfélagans í 2 ár en þó aldrei skemur en á meðan makinn hefur barn sjóðfélaga yngra en 18 ára á framfæri sínu. Ef sjóðfélaginn hefur greitt iðgjald síðustu 3 árin bætist við þennan lífeyrisrétt réttindi sem nema því sem árlegt meðaltal iðgjalda þessara þriggja ára gæfi samkvæmt tryggingafræðilegri töflu LSS væri það greitt þau ár er vantar á 65 ára aldur. Réttur til makalífeyris fellur niður ef maki stofnar á ný til hjónabands eða formlegrar sambúðar.

Dæmi: Sjóðfélagi byrjaði 25 ára að greiða í V-deild og greiðir 100.000 kr mánaðarlaunum uns hann féll frá 55 ára gamall giftur, barnlaus og í starfi og greiðandi í sjóðinn síðustu 3 árin. Þar sem miða ber við framreikning fær makinn kr. 43.265 á mánuði í 2 ár.

Barnalífeyrir

Ef sjóðfélagi, sem greitt hefur lágmarksiðgjald til sjóðsins í a.m.k 6 mánuði af umliðnum 12 deyr, á barn/kjörbarn yngra en 18 ára rétt á barnalífeyri sem nemur kr. 10.298 á mánuði verðtryggðum m.v. vísitölu 239,2 stig (janúar 2005). Sama rétt á barn örorkulífeyrisþega og fer upphæðin eftir örorkuhlutfalli.

Viðbótarellilífeyrir

Sjóðfélagi, sem hefur uppfyllt ákvæði um lögboðna lágmarkstryggingarvernd, getur notað iðgjald umfram lágmarksiðgjald til að auka við ellilífeyrisréttindi sín. Árlegur ellilífeyrir er verðtryggður og fer eftir tryggingafræðilegri töflu LSS. Fyrir hvert 10.000 króna iðgjald fengi t.d. 25 ára greiðandi kr. 3.214 í árlegan ellilífeyri en 64 ára gamall greiðandi kr. 755. Heimilt er að fresta eða flýta töku ellilífeyris samkvæmt sömu ákvæðum og gilda í V-deild.

Viðbótarörorkulífeyrir

Sá sem er yngri en 50 ára getur með því að ráðstafa iðgjaldi umfram lágmarksiðgjald tryggt sér viðbótarörorkulífeyri ef starfsorka skerðist um 40% eða meira fyrir 55 ára aldur vegna sjúkdóms eða slyss. Rétturinn fer að öðru leyti eftir sömu reglum og gilda um örorkulífeyrinn en sérstök tryggingafræðileg tafla LSS gildir. Þannig hefur t.d. 35 ára gamall maður sem greitt hefur kr. 10.000 í iðgjald í 5 ár vegna viðbótarörorkulífeyris aflað sér ótímabundins viðbótarréttar sem nemur kr 58.802 á ári.

Viðbótarmakalífeyrir

Sjóðfélagi getur notað iðgjald umfram lágmarksiðgjald til að stofna til sérstaks viðbótarmakalífeyris og fer um þann rétt að mestu leyti skv. ákvæðum V-deildar m.a. um verðtryggingu, framreikning og missi réttinda. Sérstök tryggingafræðileg tafla gildir einnig hér. Þannig myndi maki sjóðfélaga sem andaðist 35 ára eftir að hafa greitt kr. 10.000 á ári í 10 ár, fá kr. 253.488 á ári í viðbótarmakalífeyri